Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ቋ ትግርኛ መበቆሉ ካብ ግእዝ ምዃኑ ዘሰሓሕብ የብሉን። ሴማዊ ቛንቋ ስለዝኾነ   ኸኣ ምስ ቛንቋታት ዓረብን ኢብራይስጥን ዝቐረበ ዝምድን ኣለዎ። ኣስማትና ወን ብመንጽር መበቆል ቛንቋና ኣብዚ ዝተሰረተ’ዩ።

ኣብ ኣመንቲ ክርስትና ንቆልዓ   ወዲ ምስ ዝኸውን ካብታ ዝተወልደላ ኣብ ኣርብዓ መዓልቲ፣ ንጓል ኣነስተይቲ ድማ፣ ካብ ዝተወልደትላ ኣብ መበል ሰማንያ መዓልቲ ፣ ኣብ ጥምቀት ስም የወጾእሎም። ኣብዚ ስም ምውጻእ ወግዒ ቐዳሞት ወለዲ ኪኾኑ እንከለዉ፣ ቤተሰብ ፣ ኣዕሩኽ ፣ ጎረባብቲ ፣ ባሊጋኡን ናይቲ ስድራ ኣበ ነብሲ ኣብ ምውጻእ ስም ዓቢ ግደ ኣለዎም።

ኣብ ኣመንቲ ምስልምና ድማ ቆልዓ ምስ ተወልደ ኣብ መበል ሻብዓይ መዓልቱ/ታ ወለዲ መ መቅርቦም ኾይኖም ስም የውጽእሎም።

“ስም ይመርሓ ፣ ጥዋፍ የብርህ ከም ዝብሃል ወለዲ ንደቆም ስም ከውጽኡ እንከለዉ እቲ ስም ምስ ዝተፈላለየ ትርጉም ዝተታሓዘዩ። ካብቲ ብዙሕ ሒደት ቀዳሞት ኣቦታትና ስም ንምውጻእ ዝጥቀምሉ ዝነበሩ ሜላ ንመልከት።

ስም ከምዚ ሎሚ ፣ በብዝመጻኣልካ፣ ወይ ወን ኣብ እዝንኻ ጠላሕ ዝበለካ፣ ስም ህቡብ ሰብ ከይተሳዕረ ኤርትራዊ ኣስማትና፣ ኣብ ሽዱሽተ ነገራት ዝተማከዩ ዝነበረ። እዚ ማእከልነት ድማ፣ እቲ ሰብ   ( ስሙ ብምስማዕ ጥራይ ኣበየናይ ሙዃኑ ክትምድቦን እንታይ ሙዃኑን ክትፈልጦ ይከኣል።

 

ናይ መዓርግ ስም

ወለዲ ንውላዶም ኣብ ህይወቱ ዝለዓለ መዓርግ ሃልይዎ ንርእሱን ሕብረተሰቡን ኾይኑ …ምስ ሸምገሉ ድማ ክናብዮም   ብምምናይ ዘውጽእዎ መደብ ስም’ዩ። ዝበዝሕ ግዜ ድማ ፣ እቲ ኣስማት ነዚ ይመስል፣

“ንጉስ፣ ንግስቲ፣ ሱልጣን፣ ልዑል ፣ ልዑላይ፣ ጎይትኦም ኣኽሊሉ፣ ዘውዲ፣ መስፍን ፣ ትብለጽ ……ወዘተ ኪኸውን ይኽእል ዘውጽእሎም።

 

ናይ ኩነታት ስም

ኣብርሃምን ሳራን ፣ይስሓቕ ኣብ እርጋኖም ስለ ዝተወልደ ብምግራም ( ሰሓቑ) ንውልዶም ኸኣ ብሰበቡ ይስሓቕ በልዎ። እዚ ምስቲ ኩነታት ብዝዛመድ ፍጻሜታት ፣ ክከናወን ይኽእል። ኣብ ሰውራ ኤርትራ( ነቲ ብጾቶም ዝተሰውኡሉ ቦታ ንመዘከርታ፣ ወይ ወን ንዚ ዝመሳሰል ፍጻሜታት ኣብ ዝኽሰተሉ ዝወጹ ኣስማት ማእለያ የብሎምን።   ( ደንደን፣ ደጀን፣ ሓበን፣…… ወዘተ ) ኪግለጽ ይከኣል።

 

ናይ ሓጎስን ምስጋናን ስም

ወለዲ ኪሕጎሱ እንከለው ወይ ትምኒቶም   ሓሳቦም ኣብ ዝመልኣሎም ግዜ ዘውጽእዎ ስም ይውክል።

“ሓጎስ ፣ተድላ፣ ፍስሓ ፣ ከሰተ፣ ሰመረ፣ ተመስገን፣ ስብሓት፣ ውዳሰ፣ ትርሓስ ፣ መብራህቱ፣ መብራት ዘኣመሰሉ ኣስማት የውጽኡ።

 

ናይ ምሕረት ስም

ሓደ ኣባል ቤተሰብ ሓሚኑ ክሓዊ እንከሎ ወይ ከኣ መብጽዓ ገይሮም ኣብ ስድራቤቶም ፣ ምሕረት ክወርድ እንከሎ፣ ዝወጽእ ኣስማት ይውክል።

“መሓሪ፣ ምሕረተኣብ፣ ምሕረቱ፣ኣድሓኖም፣ ኣድሓነት፣ መድሃኔ፣ መድህን…..ወዘተ   “ ኪከውን ይኽእል።

 

ናይ ምሕዳግ ስም

ቤተሰብ ኣቐዲሞም ዝወልድዎም ዝነበሩ ቆልዑ ኣብ ህጻንነቶም ይሞትዎም እንተነይሮም ፣ ኣምላኽ ‘ዚ ሓድሽ ዝተወልደ ህጻን ምእንቲ ክሓድገሎም ዝምነይዎን ዝልምንሉን ኣስመት፣

“ይሕደጎ፣ ይሕደጋ፣ ተኪአ፣ ተኽኣ፣ ግደ፣ ግደይ፣ ፋንታ፣ ፍቓዱ፣ የዕብዮ ፣ ትዕበ፣ ጎደፋይ ..ወዘተ ኪኸውን ይኽእል።

 

ናይ ዑቕባን ጸጋን ስም

ስድራቤት ንደቆም ፈጣሪ ወይ መላእኽቲ ኣብ ህይወቶም ጥዕናን ጸጋን ሂቦም ከጽልልዎምን ከዕቅብዎምን ዝምነዩ ኣስማት፣

“ዑቕባ እዝጊ፣ ናይእዝጊ፣ ዑቕባ ማርያም፣ ዑቕባ ሚካኤል ፣ ለተ ማርያም፣ ሃይለ ገርግስ ወልደኣብ ፣ ሃብተ ኢየሱስ፣ ገበረክርስቶስ፣ ጸገዘኣብ.ወዘተ ኪከውን ይኽእል።

 

ዝኾነ ኾይኑ፣ ቀዳሞት ፣ ኣቦታትና፣ ምስ እምነቶምን ፣ ባህሎምን ዝሳነን፣ ኣወጻጽኣ ኣስማት ነይርዎም። ኣብ ሎሚ ኾይና፣ ነቲ ዝነበረ ከንቆናጽብ፣ ወይ ውን፣ ከነቓሽሽ፣ ኣይግባእን።   እቲ ዝነበረ ኣወጻጽኣ ኣስማት ድንቒ ጥበብ፣ ኣብ ግዚኡ፣ ሎሚከ ኣስማት ደቕና፣ ኣብ ከመይ ኩነት፣ ኣማእዚና ኢና እነውጽኦ ብርግከ ነቲ ዝነበረ ወይ ዘሎ ኩነታትን፣ ባህልን ይውኽለል’ዶ፧

እንድዒ ንስኻትኩም እትብልዎ ምበር ኣነስ ኣስማት ደቂና ክሳብ ባዕልና ክንጽውዖ ውን እንጽገም ማእለያ የብልናን። ስለዚ ልቢ በሉ፣ ስም መራሒ ስለዝኾነ።


Write a comment

Comments: 2
  • #1

    melace (Sunday, 14 April 2013 16:20)

    really nice ar..

  • #2

    temesgen (Tuesday, 30 April 2013 21:18)

    wow nice