Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ኣብ ባሕሪ ፍቕሪ ምሕንባስ፣ ኣብቲ ጉዕዞኡ ምግስጋስ፣ ምስ ምውዳቕ ምትንሳእን ምቅላስን ብፈተነታት ምስጋር ግድን’ዩ፣ መቐረት ክህልዎ። ኣብቲ ህይወት’ቲ ፍቕሪ’ሎ። እቲ ፍቕሪ ንባዕሉ ህይወት’ዩ። ህይወት ከኣ እስትንፋስ’ያ። ብሓጺሩ ፍቕሪ ምስጥር ህላወ’ያ። ኣቲ ምቁር፣ መጺጽ፣ ኣብ ፍቕሪ’ሎ

ህይወት ፍቕር’ያካብ በልና፣ ብግልባጡ ኸኣ፣ ፍቕሪ ህይወት’ያ እንተወሲኽና፣ ህይወት ምስጥር’ያ” ትብል ህብብቲ ኣሜሪካዊት ገጣሚት ኤሚሊ

ካብዛ ነጥቢ ተበጊስና፣ ነቲ ምስጢር ንመርምር፣ ነስተማቕሮ’ሞ፣ ኣብ ምብርባር ምስጥር ህይወት፣ ዓመትን ስዕረትን፣ ምላድን ምማትን ኣሎ። ስለዚ ኣብ ጉዕዞ ፍቕሪ ዝኣመነ ክከሓድዝጸንዐ ክግዳዕ፣ ከምኡ’ወን ዕርክነት ነይሩ መልክዑ ቀይሩ ከቛርጽኣብ ሓዳር ቃልኪዳን በጺሑክብተን ይርአ’ዩ። አረ ከም ውሁብ ኾይኑ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ።

ጠንቂ ምብታኽ ሰንሰለት ፍቕሪ ግን እንታይ’ዩ?

ፍረ ፍቕሪ ስለምንታይ’ዩ ከይበሰለ ዝረግፍ?

ብዙሕን ዓይነታውን ምላሽ ክህልወና ግድን’ዩ። ክንዲ ዝኾነ ከም ገዛኻ ደኣ’ምበር ዘይ ከም ጎረቤትካ ስለዘይመቖካ

ፍቕሪ እቲ ዝቕጽልን ዝቑጸን፣ ዝዕንብብን ዝረግፍን፣ ከከም ዓይነቱ’ዩ ዝትከል...[......]


Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታትና እንረኽቦም ግን ከኣ ቅድሚኡ ዘይንፈልጦም ዝነበርና ሰባት ብዙሓት ክኾኑ ይኽእሉ’ዮም። እንተኾነ ንድሕሪት ተመሊስና ክንዝክሮም ኣብ እንፍትነሉ እዋን ብዙሕ ግዜ ይሽግረና፣ ኣብ ዩንቨርስቲ ቺካጎ ዝርከቡ ተመራመርቲ ነዚ ሽግር’ዚ ዘቓልለልና ሓሳብ ወይ ምኽሪ   ጆባእ ይብሉና።

ውጽኢት መጽናዕቲ ናይቶም ተመራመርቲ ከም ዘረጋግጾ፣ ናይ ምዝካር ዓቕምና ክዓቢ እንተኾይኑ ድቓስ ክንፈቱ ኣለና፣ ‘‘ኣብ እዋን ቀትሪ ንዝተወሰነ ሰዓት ምድቓስ፣ ንናይ ምዝካር ዓቕምና የዕብዮ እዩ” ይብሉ እቶም ተመራመርቲ ።

እቶም ተመራመርቲ ነቲ መጽናዕቲ ኣብ ክልተ ጉጅለ ብምኽፋል’ዮም ኣካይዶምዎ። ኣባላት እተን ክልተ ጉጅለታት ዝተወሰነ ቃላት ዝሰፈሮ ሓደ ጽሑፍ ከጽንዑ ዕድል ተዋህቦም ብድሕሪኡ ነታ ሓንቲ ጉጅለ ካብ ናይታ ካልአይቲ ዝበዝሐ ሰዓታት ከም እትድቅስ ገበርዋ። እታ ዝበዝሐ ሰዓታት ዝደቀሰት ጉጅለ ድማ ዝያዳ’ታ ካልእ ጉጅለ፣ ካብቲ ኣቐዲማ ዘጽንዓቶ ቃላት ዝበዝሐ ክትዝክር ክኢላ።

ምንጪ: መጽሄት ታይም  


Write a comment

Comments: 0

ጸናጹ ጸባ ናብ ዝነጠበ ነቑጣ

(ባህሊ ተፈጥሮ ኣይኮነን)

Tuesday 01, January 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ዝኾነ ውልቀ ሰብ ብባህሉ ኪሕበንን፣ ብባህሉ ኪኾርዕ ይግባእ እዩ። ብባህሉ ኪጀሃርን ብባህሉ ብደዐ ከርእን ባህለይ ካብ ካልኦትባህልታት ይበልጽ ኪብል ግን ከቶ ኣይግባእን። የግዳስ ኣብ ክንዳኡ፣ ኣብ ዓለም ዝርከብ ኩሉ ባህልታት ማዕረ ክብርን ማዕረ ሞያን ከም ዘለዎ ኪኣምን ብተግባር ከኣ ኪገልጾ የድሊ። ባህለይ ዝበለጸ እዩ ዝብል ስምዒት (Ethnocentrism) ይብሃል።

ባህሊ፣ ብመልክዕ፣ ጠባይ፣ ልምዲን ድሌትን ደቂ ሰብ ዝትምብሃሉ ረቒቕ ሓይሊ ኪኸውን ከሎ፣ ንሰባት ከም ዝንቀሳቀሱን ስምዒቶምን ሃረርታኦምን ፍቕሮምን ሓዘኖምን ታሕጓሶምን ከም ዝገልጹ ዝገብሮም፣ብግዙፍ ዘይረአን ዘይድህሰስን ብርቱዕ ድፍኢት እዩ። ባህሊ እንታይ?” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ጋዜጣ ሕብረት ብሚካኤል ንጉሰ (24 ነሓሰ 1965 .) ዝቐረበ ጽሑፍ ከምዚ ይብል። ባህሊ፣ መልክዑን ጠባዩን እናለወጠ ብግዜን ቦታን ኪንቀሳቀስ ኪለዋወጥ ዝነብር፣ ሓደ ሕብረተሰብ ካብ ካልእ ሕብረተሰብ፣ ሓደ ነገድ ካብ ካልእ ነገድ ዝፍሊ ካብ ቋንቛን ሃይማኖትን ታሪኽን ኣካባቢ ዝነቕል፣ መልክዕ ናብራ እዩ፣ ስለዚ ምበኣር ሰብ እንታይ ይመስል?” እንተበልና፣ ሰብ ንባህሉ ይመስል ዝብል መልሲ ንረክብ። ... [.....]

ብዓለማዊ መለክዒ ቅኑዕን ጌጋን ክንብል ንኽእል ?

Sunday 16, December 2012, by Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ሕብረተሰብ ብመንጽር ግዜን ኩነትን፣ እቲ ምስ ኩነታቶም ዝሳነ ቅኑዕ እቲ ኣንጻር ውድዓዊ ኣተሓሳስባኦም ዝኾነ ድማ ጌጋ ክብሉ ሰሚዕና ወይ ወን ገጢሙና ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብርግጽ ግን እዚ ኣበሃህላ ቅኑዕ (ቅቡል) ድዩ?

ብመንጽር ኣተሓሳስባን ባህላዊ ብዙሕነትን (ሰብ ካብ ሰብ) ሕብረተሰብ ክብ ሕብረተሰብ፣ ኣተሓሳስባ ኪፈላለዩ ተመልኪትና ኣሎና። ርሑቕ ከይኸድና ኣብ ሃገርና ዘሎ ባህላዊ ብዙሕነት ብመንጽር ኣተሓሳስባን ስረተ እምነትን ኣዝዩ ዝተፈላለ እዩ።… [.....]

ድልየት

Tuesday 04, December 2012, by viviana amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ድልየት ሓደ መንእሰይ ደኣ፣ እዚ ኹሉ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዚርከብ ነገር ዚብል ሓሳብ ምስ ሰማዕኩ ነዚ ዚጽሕፍ ዘለኹ። ትምኒት ወይ ድሌት መንእሰይ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ብዘሎ ነገር እንተዝዕገትሞ፣ እቲ ኣብ ጸሓይ ኣምልኾ ዚነበሮ ሰብ መንነት ገዛእ ነብሱን ጸሓይን ንምፍላጥ ጻዕሪ ኣምበይ መካየደን። መበገሲ ድልየታቱ ክትፈልጥ ምድላይ (ኪርዮዚቲ) ምዃኑ ንምጥቓስ እንተተኻእለ፣ ንምዝራብ፣ ምሕሳብን ምስራሕን ብምኽ ኣሉ፣ ድሌቱወን እናዓበየ ከም ዚመጸ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ካብዚ ዚተላዕለ፣ ድሌቱ ወሰን ኣልቦ እዩ። ስድሪ እንተሃብዎ እመት፣ እመት እንተበጺሑ……………ካልእ። Read More

ደቕና' ከመይ ኪኾኑ ይግባእ?

 

Monday 26, November 2012, by viviana amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ኣብ 1861- 1865 መበል 16 ፕረዚደንት ሃገረ ኣሜሪካ ኾይኖም ዘገልገሉ ኣብርሃም ሊንከን ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለምና ዝነበሩ ዝበርትዑ መራሕቲ እዮም ዝነበሩ፣ ፕረዚደንት ኣብርሃም፣ ካብ ዝፈጸምዎ ስርሓት ዘስምዕዎ መደረታት ዝጽሓፍዎ ደብዳቤታት በብእዋኑ ኣብ ዝተፈላለየ፣ ናይ ልቦና " ማዕከናት ከም ዝተቀላቀሉ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ብርቒ ስለዝኾነ።

ንሎሚ ግን' ኣብ ልዕሊ ደቕና' መጠን ክንደይ ልኡማት ኪንከውን ከም ዝግባእ ዘገንዝብ፣ ንርእሰ መምህር ወዶም ዝማሃረሉ ዝነበረ ዝጽሓፍሎም ንመልከት። … Read More

ምስጥር ሄዋን ኣዳም ዘይፈትሖ ግድል

By Viviana Amanuel September 13, 2012

ብዙሕ ምስጥር ፈሊጠየ፣ እንተኾነ ምስጥር ደቂ ሄዋን ከይፈለጥኩ ይመውት ኣለኹ ውሩይ ተመራማሪ ስነፍልጠት ሲግሞንድ። ምስጥር ሄዋን። ኣዳም ዘይፈትሖ ግድል ግብጻዊ ጸሓፊ መንሱር። ብዛዕባ ደቂ ሄዋን ካብ ዝተባህለ፣ ውሑድ።
ኩሉ እትውንን ሄዋን ጸርጸር ክትብል እንከላ፣ እንታይ ስኢና ወይ ጸጊባ ኢልና ንድምድም ብዙሓት ክንኸውን ንኽእል። ይኹን ደኣምበር፣ ሄዋን የፍቕረኪየ፣ ጽብቕተይ ኢኺ ዝብላ ቃላት ምስ ዝሰምዓ ንኹሉ ሃበተን ንምርሕራሕ ድሕር ከም ዘይብላ፣ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ይሕብር። እንተኾነ፣ ፍቕሪ ድኽነት ዝመረጸት ሄዋን፣ ፍቕሪ ምስ ረኸበትወን ዘንጸባርቕ ነገራት ደልያ ጸርጸር ከም እትብልወን ከየዛኻኸሩ ኣይሓለፉን። ... ተወሳኺ ንምንባብ

ልቦና ዝመልኦ መልሲ ሽሕጣን

By Viviana Amanuel December 07, 2011

ኣብ ሓደ ዓዲ ሓደ ዓዃይ ድፋኢ ድንኹል ይነብር ነበረ። ብሃፈ ጻምኡ ድማ፣ ካዕቦ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ዘሳግር ምህርቲ ይሓፍስ ነበረ። መቸስ ኣብ ጉዕዞ ህይወት ተጻባኢ ምህላው ስለዘይተርፍ፣ ብሃብቶም ዝንየቱ ዓዲ ክግብቱ ዝደልዩ፣ ሃብታማት ደቂ ዓዱ፣ ነቲ ብሃፈ ጻማኻ፣ ሰሪሕካ ናይ ምንባር ተበግስኡ፣ ንምቁጻይ ምስ ዝመልክዎም ደቂ ዓዲ ብሙዃን፣ ነቲ ድኻ ዓዃይ፣ ሓደ ውዲት ኣለምሉ።

ኣብ ቅድሚ ጭቃ ዓዲ ኪቀርብ ድማ፣ መጸዋዕታ መጾ፣ ብመስረት ምጸዋዕታ ኣብ ቤት ጭቃ ዓዲ ከይዱ ድማ፣ ክሱ ሰምዐ፣ እቲ ክሲ፣ ከምዚ ክብል ጭቃ ዓዲ፣ ገለጸሉ።

 

”እገለ፣ ኣብዛ ሓምሳ ኩንታል እትሕፈስ ግራተይ፣ ሓምሳ ጥሪቱ ብምእታው፣ ግራተይ ነበራያ ነበረ፣ ገይረንኦ፣ ኣይፍል እንተደኣ ኢሉ ብምስክር እረትዖ፣ እማነይ እንተበለ ድማ፣ ክክሕሰኒ”

 

ድኻ ዓዃይ፣ ኩላ ኣጋውላ ድሕሪ ምስትብሃል፣ ዓዲ ብዓዳ ምስቲ ከሳሲ ተሻሪኻ ትከስስ ከምዘላ ድሕሪ ምስትውዓል፣

“ክቡር ጭቃ ዓዲ፣ ክሰይ ሰሚዐዮ ኣለኹ፣ ምላሽ ክህበሉ ዕድል ይወሃበኒ”

 

በሎም፣ ጭቃ ዓዲ ድማ፣ ከም ሕጊ ዓዲ ዝእዝዞ፣ ምላሽ ክህበሉ ቆጸራ ሃቦ።

መዓልቲ ቆጸራ ኣኺሉ፣ ድኻ ዓዃይ ምስ ብዓልቲ ቤቱ ተማኺሩ፣ መጸ፣ ጭቓ ዓዲ ድማ እታ ክሲ ድጊሙ ነገሮ፣ እቲ ድኻ ዓዃይ፣

 

“ብርግጽ እተን በሊዐንኦ ዝብሃላ ዘለዋ ጥሪት ናተይ እየን። ክሳብ ለይቲ ሎሚ ዘሪዒወን ኣብ ደንቢኡ እየን ዝርኸባ ዘለዋ። ኣይፋል እንተበለ ድማ እቲ ልማዱ ዝሰኣነ ደንበይ ይፈተሽ“

 

ኢሉ ተመሊሱ ነቲ ከሳሲ ከሰሶ።

እቶም ናይ ሽሕጣን ምስክርነት ክህቡ ዝሓሰቡ ዓዲ፣ ሓደ ድሕሪ ሓደ፣ ካብቲ ቤት ጭቃ ዓዲ መሊቆም ወጹ።

እቲ ድኻ ዓዃይ ድማ፣ ካብ ናይ ሽሕጣን ክሲ ተገላጊሉ፣ ብዓል ጸጋ ኮነ ይብሃል።