Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

“ድልየት ሓደ መንእሰይ ደኣ፣ እዚ ኹሉ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዚርከብ ነገር’ዩ” ዚብል ሓሳብ ምስ ሰማዕኩ’የ ነዚ ዚጽሕፍ ዘለኹ። ትምኒት ወይ ድሌት መንእሰይ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ብዘሎ ነገር እንተዝዕገት‘ሞ፣ እቲ ኣብ ጸሓይ ኣምልኾ ዚነበሮ ሰብ መንነት ገዛእ ነብሱን ጸሓይን ንምፍላጥ ጻዕሪ ኣምበይ መካየደን። መበገሲ ድልየታቱ ክትፈልጥ ምድላይ (ኪርዮዚቲ) ምዃኑ ንምጥቓስ’ኳ እንተተኻእለ፣ ንምዝራብ፣ ምሕሳብን ምስራሕን ብምኽ ኣሉ፣ ድሌቱ’ወን እናዓበየ ከም ዚመጸ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ካብዚ ዚተላዕለ፣ ድሌቱ ወሰን ኣልቦ እዩ። ስድሪ እንተሃብዎ እመት፣ እመት እንተበጺሑ……………ካልእ። ኣብ ፍላስፋታት ግሪኽ፣ ካብ ብዓል ፕላቶ፣ ኣሪስቶትል፣ ሆሜር ንነጀው፣ ሓያሎ ሓሳባዊ ይኹን ተግባራዊ ፍልስፍና ዘመንጨው ጠቢባን ተቐልቒሎም’ዮም። እዞም ኩሎም ጠቢባን ከኣ ዕድመ ንእስነት ከም ዘሕለፉ ይፍለጥ። ካብዚኦም ዚበዝሑ’ወን ዚሞቱስ ኣብ ግዜ ንእስነቶም እዮም። ታሪኾም ወይ ስራሖም ኣንቢብና እንርድኦ ነገር እንተሎ ግን፣ ገና ድልየት ከም ዚነበሮም’ዩ።

እቲ ዓቢ ብዓል ውዕለት ዓለምና ኣልበርት ኣንስታይን፣ “ቅድሚ ሞተይ ቅድሚ ሰለስተ ሰዓት ከም ዚመውት እንተዝፈልጥ ነይረ፣ ክውድኦ ዘለኒ ዓሚመ ብሰላም እፎይ ኢለ ምተጋደምኩ።” ማለቱ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ዚቕጽል ድሌት ስራሕ ከም ዚነበሮን በዚ ኸኣ ከይዓገበ ምማቱን ንርዳእ።

“ናይ ካል ኦት ኣይፈልጥን፣ ኣነ ግን ናጽነት ወይ ከኣ ሞት እደሊ” ዚበለ ኣሜሪካዊ ፓትሪክ ሄንሪ፣ እዛ ናይ ሎሚ ኣሜሪካ ካብ ቀጥታዊ ግዝ ኣት እንግሊዝ ናጻ ድሕሪ ምውጽኣ’ወን ብዙሕ ነገር ከምዚ ተመነየ ፍሉጥ’ዩ። ዓለም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ንምእታው ሓሊኖም ዚነበሩ ከም እኒ ፈረንሳዊ ናፖልዮን፣ ጀርመናዊ ሂትለር፣ ሮማዊ ጅልየስ ቄሳር…ወዘተ፣ ኣብ ዘመነ ንእሰቶም ከም ዚሓሰቡዎ፣ ዓለም ኣብ ትሕቲ ቁጽሮም ምስ ኣእተዉዋ፣ እንታይ ክምነዩ ይኽእሉ ከም ዚነበሩ’ኳ ንምፍላጥ እንተ ዘይተኻእለ፣ ካልእ ነገር ምድላዮም ግን ዘይተርፍ’ዩ።

ናይቶም ወድ ሰብ ኣብ ወርሒን ፕላነታትን እግሩ ብዛዕባ ዘዕልበሉ ጉዳይ ዚሓልሙ ጠቢባን፣ እቶም ካብ ጸሓይ ብርሃን ዘዕልብሉ ጉዳይ ዚሓልሙ ጠቢባን፣ ናይቶም ካብ ጸሓይ ብብርሃን ዓመታት ርሒቆም ኣብ ዝርከብ ዙርያ ከዋኽብቲ ዚርከቡ ፕላኔታት ህይወት ይህሉ’ዩ ኢሎም ዚግምቱ ተመራመርቲ፣ ናይቶም መወዳእታ ህልውና መሬትና እንታይ ክም ዚኾነ ንምንጋር ዚቕምሩ ዘለው ሊቃውንቲ፣ ናይቶም ኣእምሮ ወዲ ሰብ ክሰርሖ ክሳብ ዚግብኦ ንምስራሕ ጻዕሪ ዘካየዱ ዘለው ኢላታት ስነ ኣእምሮ፣ ናይቶም ህይወት ንምፍጣር ዓሚቕ መጽናዕቲ ዘካአዱ’ሞ ብመልክዕ (ከሎን) ዚተዓውቱ ምሁራት ድሌት ኣብ ምንታይ’ዩ መዕለቢኡ?

እዚ እቲ ሓፈሻዊ እዩ ከምቲ ኣብ መእተዊ ‘ዚ ጽሑፍ ዝተገልጸ እቲ ድልየት ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ጥራይ ዘይኮነ ሸውዓተ ሰማያት ሰጊርካ ብዘሎ ነገር’ወን ዚድረት ኣይኮነን።

ካብቲ ሓፈሻዊ ወጺእና ድሌት መንእሰይ ፍቕሪ’ዩ እስከ ንበል። ንእስነት ፍቕሪን ተነጻጺሎም ተራእዮም ኣይፈልጡን። ፍቕሪ ኣሎ። ነዚፍቕሪ’ዚ ዚኽፈል መስዋእቲ ኣሎ። ስለፍቕሪ ክትብል ከኣ ትሰርሕ። ሑጻን ስሚንቶን ኣብዒጥካ ምስ ምንዳቕ ብዚመሳሰል መገዲ፣ ንፍቕሪ ኣብ ዝግባእ ሰገነት ክተቕሎ እዩ እቲ ድልየት። ግን እንተሰቐልካዮ’ወን ሰቒለዮ ኢልካ ስቕ የልቦን። ናይ ድሌት መወዳእታ ኢድካ ኣጣሚርካ ትም ኣይኮነን።

ፍቕሪ ሞያ ኸኣ ኣሎ። ኣብ ስነጥበብ ሓደ ዓቢ ስፍራ ክትሕዝ ትደሊ። ዚተጻሕፈ መሰጥቲ ልብወለዳት፣ ግጥምታት፣ ድራማታት፣ ስእልታት ዚተቐርጹ ሓውልትታት ናይዚ ጉልሕ መር ኣያ እዮም። ዕምቆቶም ክትፍትሽ ኢኻ፣ ናይ ዕምቆቶም ዕምቆት ረቒቕነቶም ግና መሊሱ ክገድሰካ’ዩ።

ሓላፊ ሙዃን ዘብህግ ኣይኮነን። ብደረጃ ብራኸ ግና ክሳብ ኣበይ ዚብሃል የልቦን። እቲ ጤረር ናይ ሓላፍነት’ወን ድልየት ዚገትእ ኣይኮነን። ስለዚ፣ እቲ ምስጥር፣ ምዃንን ዘይምዃንን ተባሂሉ ተቐሚጡ ዘሎ፣ እቲ ምፍላጥን ምስራሕን’ዩ። ድሌት እቲ መንእሰይ ክብሃል ዘይከኣል ኣይኮነን።

Write a comment

Comments: 0