ቪቭያና ኣማኑኤል

ብሂል - ጭዋ ሕብረተሰብ

By Viviana Amanuel April 29, 2012

 

ዘመነ ግርምቢጥ፣ ወኻርያ ትሃድም ካብ ወጠጦ፣ ሓዊ ይሃድም ካብ ቅሚጦ፣ ላም ነንብሳ ትውጥጦ፣ ኣንጭዋ ንድሙ ትሕንፍጣ፣ ሓምሓም ንእምኒ ይቕጥቕጦ።

ምስ ጠላማይ ማሕላ፣ ምስ ሓያም ጓይላ፣ ምስ ኣመንዝራ ምህለላ፣ ምስ ዘራጋይ ዋዕላ፣ ምስ ከልቢ ሰረገላ፣ መሊኣ ኣይትሓድርን እንተዘይጎዲላ።

ቅንኢ ዘለዎ ፍቕሪ፣ ምትእምማን ዘይብሉ ምኽሪ፣ ኣብ ልዕሊ እርጋን ሕማም እግራ ሰዓል ተታሒዝካ ፍግር፣ ዘይስወር ግብሪ ዘይከኣል ጻዕሪ።

ኣደልዲልካ ኣይትርገጽ ጸጊቡ ከይብሉኻ፣ ትም ኣይትበል ኮሪዑ ከይብሉኻ፣ ኣይትዛረብ ቀሊል ከይብሉኻ፣ ተርኣዮም ተመሲልካ ኣይ ሃብታም ኣይ ድኻ፣ ናይ ልብኻ ግበሮ ንልብኻ።

ሓባልን ኩሕልን፣ ቐሽን መሓልን፣ ሹመኛን ዓቓልን፣ ጉሕIላን ሰዓልን፣ ነዃኦን መሰተርን፣ ሰበይትን ሓያልን፣ ወይዘሮን ቀላልን፣ ወረጃን ሃላልን፣ ጓሳን ሓካልን፣ ሳዕሳዕን ተማህላልን፣ ኪሰማማዕ ኣይክእልን።


ወግዒ ቐዳሞት

Date: 09/12/2011 (ወግዒ)


ሓደ ሃብታምን ተገዛእን ሓረስታይ፣ ስራሕ ዘይትፈቱ ሰበይቲ ነበረቶ። መሸከላን ጠባያን ግን ጽቡቕ ነበረ። ድሕሪ መርዓኦም ሰበይቱ ኣብ ስራሕ እንዶ ከም ዘይብላ፣ ካብ ኩነታታ ዝመዘነ ብዓል ቤታ፣ ካብ ንዓኣ ፈቲሐ ንካልእ ዘእቱ፣ ባዕለይ ናብራይ ክኣሊ ብምባል ሚዛን ናብራኡ ባዕሉ ከመዓራሪ ወሰነ።

ንሳ ወዮ ናይ ስራሕ ሰብ ዘይኮነት ኮይና፣ ሕርስ ውዒሉ ገዝኡ እናክኣቱ፣ ኣብቲ ግዳም ከለኹም ኣውጽእዎ ሳእንኹም፣ ንየው በልዎ ጽብርኹም እናበለት ተሳቕዮ ነበረት። ንሱ ግን፣ ሓንቲ ሕማቕ እኳ መሊሱላ ኣይፈልጥን ነበረ።

እቲ ሰብኣይ፣ ዝርእ ከሪሙ፣ መስቐል ብራቕ ነታ ግራቶም ርእያቶ ዘይትፈልጥ ብዓልቲ ቤቱ ግራት ንኹለል ኢሉ ወሰዳ። ኣብቲ ብብዓይነቱ ጽቡቕ ኣእኻል ዝፈረዮ ገርሁ ምስ በጽሑ እታ ሰበይቲ ኣየ እዚ ብርሃን ዓይኒ ዝኾነ እኽልስ ናይ መን ኮን ይኸውን ?” ኢላ ሓተተቶ። ንሱከኣ፣ ግራት ንየው ….ንየው ኢሉ መለሰላ ንሳ እዞም እንዳ ንየው……ንየውሲ ክንደይ እግዚሄር ሂብዎም እናበለት ሓያለይ ሕርሻታት ምስ ሰብኣያ ኾለለት።

ድሕሪ ; እቲ ሰብኣይ በሊ ነዕርፍ ደኺምና ብማለት ኣብ ደረት ግራት ኮፍ ኣበላ ኣንቱም እዞኦም ገርሁኦም ቀዲይሎም፣ ናትና ሕርሻ ኣበይ ደዩ ዝርከብ?” ኢላ ሓተተቶ።

ብጥዕና ንብልዓዩ ደኣምበር፣ እዚ ኩሉ ዝረኣኽዮ ገርሁስናትና እዩ ኢሉ እንተመለሰላ፣ እንታይ ደኣ እዚ ኩሉ ሕርሻ እንከሎና፣ ቅድሚ ሕጂ ዘይነገርኩምኒ በለቶ። ንሱ፣ ብወገኑ፣ ንየው በልዎ ሳእንኹም፣ ንየው በልዎ ጸብርኹም.ኣይተርእዩኒ…..ክትብልኒ ከለኺ ኣይነገርክኹን ብምባል መለሰላ።

ቀውዒ ምስ ኮነ ወያ ሰበይቲ ዒብ ገይራ፣ ሎምስ ዓውዲ ክሕግዘኹም ኢላ ምስኡ ናብ መኼዳ ወፈረት። እቲ ሓረስታይ፣ ሃብኒ ማርያም፣ ሃብኒ ማርያም እናበለ ከኽይድን ክዘሩን እንከሎ፣ ሰበይቲ ተመሲጣ ትጥምቶ ነበረት። ኣብ መወዳእታ ንሳ ኣፍ ለቆታ እናሓዘትሉ ንሱ እኽሊ ኪመልእ ጀመረሞ፣ ኣሻባኣ ቀለብ ዓመትና ይኣኽለና እዩ፣ ዝበለቶ እኽሊ ተጠራቒሙ። ስራሕ ዓውዲ ገና ዝነበረ ብዓል ቤታ ግን፣ ሃብኒ ማርያም………….” እናበለ ስርሑ ቀጸለ፣ ድሕሪ ንሳ፣ኣንቱም ወደይ፣ ሃብኒ ማርያም ሃብኒ ማርያም ጥራይ እትብልዋስ፣ ማብሲ ትህበኹም ኣላ፣ ጥሑን ግበርዮ ጥሑን ግበርዮ ግዳ ዘይትብልዋ በለቶ ይብሃል።

ወይ ሰብ ደቀይ…..ሰብ ድላዩ ዘይውዳእ!

 

ቀደም ደስ ዝብለኒ ዝነበረ፣ ሎሚ ድሕሪ ግዜ ፈኹሱ ኮይኑ ተራእዩኒ። እቲ ምስ ግዜ ዘይበሊ ባህግታት ደኣ እንታይ?”


ወግዒ ቐዳሞት

Date: 17/01/2012

(ባህላዊ ቡዙሕነት)

“ካባኻ ዝሃድም ጸላኢኻ፣ ወርቒ ድንድል ስርሓሉ”

“ደርሆ እንተዘይጻሕተረት፣ ድኻ እንተዘይዞረ እንታይ ምተደረ”

“ዝጠርጠረ ቤቱ ሓጸረ፣ ዘይጠርጠረ ቤቱ ተወረ”

ክኸዱ ብስርዓት፣ ክበልዑ ብስዓት”

“መዓር ዝሃረፈ፣ ቃንጫ ሓየኸ”

“ካብ ርጉም በቕሊ ምሩቕ ኣድጊ”

“ካብ ሃገሩ ዝወጸ እንተጸዓንዎ ኣድጊ ፣ እንተጎምዎ ፈረስ”

ክንጽፍ ዝበለ ማይ ይጨኑ፣ ክበርስ ዝደለየ ዓዲ ይዓኑ”


ወግዒ ቐዳሞት

ካብ ሕማቕ ዘረባ ዝርከብ ቁምነገር እንታይ ኣሎ?

Date: 07/12/11 (ወግዒ)


ኣብ ከባቢ መንደፈራ ዝምቕማጦም፣ ሸኽ መዘንቡል ዝተባህሉ ትሑትን ጥዑም ዘረባኦምን ሰብኣይ ነበሩ። ሸኽ መዘንቡል፣ ሃብታም ሰብኣይ እዮም’ወን ዝነበሩ። ሓደ እዋን ክልተ ሰባት ዝፈልጥዎም ሓለፍቲ መንገዲ እናሓለፉ እንከለዉ፣ ሸኽ መዘንቡል፣ ኣብ ግራቶም ኮይኖም፣ ሓያሎ ጽምዲ ኣብዑር ጸሚዶም ጻዕዳ ጣፍ ይዘርኡ ነበሩ። ሓደ ካብቶም ሓለፍቲ መገዲ ድማ፣ “ ሸኽ መዘንቡል’ሲ ጻዕዳ ጣፍ የዝርኡ ኣለዉ። ምስዚ ኩሉ ሃብቶም’ሲ፣ ኣየ…..ምስ’ዞም ሰብኣይ ዝሎ፣ ትዕግስትን ጥዑም ዘረባን “ ኢሉ ይዛረብ። እቲ ሓደ ሓላፊ መንገዲ ‘ወን “ይገርም’ዩ፣ ዓርከይ ብሩኽ ሰብኣይ እዮም።” ብምባል ይምልስ።

ሓደ ደድሕሪኦም እናተጓዕዘ፣ ነቶም ሓለፍቲ መንገዲ ክሰምዖም ዝጸንሐ ጎበዝ ግን፣ “ኦይ…ሕማቕ ዘይዛረብ ሰብ’ኸ ኣሎ ድዩ? እዚኦም’ሲ ዘዛርቦም ስኢኖም ይኾኑ እምበር” ክብል ኣብ መንጎ ዘረባኦም ተጸንበሮም። እቶም ክልተ ሓለፍቲ መንገዲ ግን፣” ኣይፋሎም፣ ሕማቕ ዘረባስ ፍጹም ኣይትወጾምን እያ።” ክብሉ ነቲ ጎበዝ መለስሉ።

 

“ሕማቕ እንተኣዛሪበዮም እንታይ ትዓድዩ?”

“ፍያስኮ ሜስ ንዓዲ ክልቴና”

 

“በሉ ሕማቕ እንተዘይ ተዛሪቦም ኣነ’ወን ንክልቴኹም ፍያስኮ ሜስኹም እዓድየኹም”

 

ክትዕ ኣብ ጥርዚ በጺሑ እቶም ክልተ ሓለፍቲ መንገዲ ሰብኡት፣ ቀዲሞም ሓለፉ’ሞ እቲ ጎበዝ፣ ካብኣቶም ዝሕጥ ኢሉ ተረፈ። ድሕሪ’ዚ ናብ ኣቦይ ሸኽ መዘንቡል ቅርብ ኢሉ፦

 

“ኣቦይ ሸኽ መዘንቡል ከመይ ሓዲርኹም?”

“ሓደርኻ’ዚ ብሩኽ ወደይ”

 

“ከመይ ነዚ ትዘርእዎ ዘለኹም ጻዕዳ ጣፍ ጨው የፍርዮ“

 

ድቦላ ዝኾነ ሕማቕ ናዕ ኣበለሎም።

 

ኣቦይ ሸኽ መዘንቡል ኣይሰንበዱን፣

”እዋይ ኣንታ ወደይ ..ረቢ’ዶ ኣዛሪቡካ?

ጨው ደኣ ባሕርን ጣሕርን ኢልካ’ዶ ኣይኮነን ዝመጽእ?

ኣብ ግራተይ ክበቑለለይ’ሞ ብኸምኡ፣ ብክልተ ለዊጠ ክበልዕ?

ከምዚ ዝበለ ምርቓ እኳ ሰሚዐ ኣይፈልጥን”

 

ክብሉ መለስሉ።

ወዮ ጎበዝ፣

 

“እዋይ እዞም ሰብኣይ ሓቆም’ባ እዮም እዞም ሰብኡት ሕማቕ ኣይትወጾምን እያ ክብልዎም።“

 

ብምባል ተገረመ።

ድሕሪ’ዚ እቲ ጎበዝ እናተገረመ፣

 

“ኣቦይ ሸኽ መዘንቡል ይቕሬታ ግበሩለይ።

እዞም ሰብኡት ኣቦይ ሸኽ መዘንቡል ሕማቕ ኣይዛረቡን’ዮም ስለ ዝበኡኒ እየ፣

ክዕዘበኹም ኢለ ሕማቕ ተዛሪበ”

 

ብምባል ሓበሮም።

ኣቦይ ሸኽ መዘንቡል ድማ፣

“ዋይ’ዚ ወደይ ካብ ሕማቕ ዘረባ ዝርኸብ ቁምነገር እንታይ ኣሎ’ድዩ”

 

ኢሎም ኣፋነውዎ።

__________________________________________________________________________________________________________________

 

Date: 07/12/11

(ወግዒ)

ወግዒ

ማሕላ ጠላም ከምስል ዘረባኡ ይቐንዓሉ፣

ናብ ሰይቲ ዓርኩ ዝኸይድ ወዲ ትወልደሉ፣

ቀዳም ሰንበት ዝሓረሰ ይፈርየሉ፣

እንተሓሰወን እንተወቐረን ይሰምረሉ፣

እቲ ምንታይ ..ጸብጺብ ጸባጺቡ ክፈርደሉ።

_______________________________________________________________________________________________________________________

 

ኣንታ ሰብኣይ ፣ንመን ትኣምን?

ነቦይ ዘሞ!

እንተ ሞቱ”ኸ?

መቓብሮም’ከ’ሞ!

 

__________________________________________________________________________________________________