ቪቭያና ኣማኑኤል
ቪቭያና ኣማኑኤል

Date: 07/12/11

(ያታዊ መስፈሪ ወይ መዓቐኒ)

ባህላውያን መዐቐኒ ስፍሓት

እመት፦ እመት ነቲ ካብ ኩርናዕ ኢድ ኣትሒዙ ክሳብ ማእከለይቲ ኣጻብዕቲ ናይ ዝዝርጋሕ ኢድ ዘሎ ራሕቂ ይሕብር። ነዚ ዝልክዕ ሰብ ቁመቱ ብዘየገድስ ብዓዳጊ ወይ ሸያጢ ክሕረ ይኽእል ነበረ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝእለሙ ዝነበሩ ዓለባታት፣ ንእመት “ዕጽፊ” እናወስኽካ ይዕቀኑ ነበሩ። ክብር ዝበሉ ዓለባታትን ካብ ወጻኢ ዝኣትዉ ዝነበሩ ብዙሕ ዘይርከቡ ዓለባታት ጡጥን ግን ዕጽፊ ኣይወድቖምን ነበረ።

ስድሪ፦ ስድሪ ዳርጋ ፍርቒ እመት’ዩ ካብ ጫፍ ኣጻብዕቲ ኢድ ዓባይ ዓባይቶ ክሳብ ጫፍ ማእከለይቶ ንዘሎ ራሕቒ ድማ የመልክት።

መጽዓን፦ መጽዓን ሰኽሚ መጽዓኛ ዝጠምር ምራን ቆርበት’ዩ። ሓደ መጽዓን 24 እመት’ዩ። ዳርጋ 12 ሜትሮ ኣቢሉ ድማ ይግመት፣ ንውሕ ንዝበሉ ራሕቕታት ንምልካዕ ኸኣ የገልግል።

ተውሳኺ፦ ስፍሓት ዝህነጹ ኣዳራሻት ንምዕቃን የገልግል። ስፍሃት ግርሁ ግን፣ ብ “ምዓል ጽምዲ” እዮም ዝልክዑ ዝነበሩ። “ ምዓል ጽምዲ” ነቲ ጽምዲ ብዕራይ ኣብ መዓልቲ ክሓርስዎ ዝክእሉ ሕርሻዊ ስፍሓት መሬት ይገልጽ። “ምዓል ክልተ ጽምዲ፣ ምዓል ሰለስተ ጽምዲ” እናተባህለ ኸኣ ስፍሓት ግርሁ ይዕቐን ነበረ። ምዓል ጽምዲ ከከም ከባቢኡን ፍልልይ ባህርያት መሬቱን ዝፈላለ መዕቐኒ ስፍሓት እዩ። ንኣብነት፣ መሬት ኣእማን ኣብ ዝበዝሖ ከባቢ “ምዓል ጽምዲ፣ ኣሳት 1500 ትርብዒት ሜትሮ ክንግምቶ ንክእል። መሬቱ ልስልስ ኣብ ዝበለ ከባቢታት ግን ክሳብ ዕጽፊ ይበጽሕ።

 

ያታዊ መስፈሪ ኣእካል

እንቅዓ፦ ሓደ ምስ ብግምት ክልተምለሊኽ

ስልዖ፦ ርብዒ እንቕዓ

ስልስ፦ ሓደ ሲሶ እንቕዓ

ክፋሎ፦ ፍርቒ እንቕዓ

ምዕሮ፦ ክልተ ምስ

ካዕቦ፦ ክልተ ምዕሮ

መሰለስ፦ ሰለስተ ካዕቦ

ገበታ፦ ክልተ ንፍቒወይ ኣርባዕተካዕቦ ጽዕነትኣድጊ

ንፍቒት፦ ክልተ ገበታ ጽዕነት በቕሊ

ያሒት፦ ክልተ ንፍቒ ጽዕነት ገመል

እንተ ላም፦ ክልተ ያሒት

ካዕቢ፦ ክልተ እንተላም