Viviana Amanuel ዘይምሰጡ ዝምስጣ

ቀደም ዘመን ንብዓት ኣዝዩ ክቡር ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ ይነግሩና። ጀርመናውያን ብፍላይ ከኣ ወተሃደራት ጀርመን ዝነበሩ፣ ኣብ ዓውደ ኩናት ንዝወደቑ ብጾቶም ክቐብርዎም ከለው፣ እቲ ንስለኦም ዘፍስስዎ ንብዓት ኣኪቦም ምስ ዓስከሬኖም ጌሮም ሓምድ ኣዳም የልብስዎ ነይሮም።

ትነብዑ?
ንብዓት ካበይ ይምንጩ? ስለምንታይ ሰብ ይነብዕ? ንምዃኑ ብኽያት እንታይ? ኣዒንትና ንምንታይ ንብዓት የፍስሱ? ኣዒንትና ምስ ናይ ሓደ ወይ ካልእ ሰብ ሓዘን እንታይ ዘራኽብ ኣለዎም? ብዛዕባ ንብዓት ምስ ዝልዓል ክሕተት ዝግባኦ ሕቶዩ።

ቅድሚ ዕስራ ዓመት፣ ተመራማሪ ንብዓትን ምንጩን ዝኾነ ኣሜሪካዊ / ዊልያም ፍሬይ፣ ንብዓት እናኣከበ ንንውሕ ዝበለ ግዜ መርመራ ኣካይዱ ነይሩ። / ፍሬይ ከም ዝበሎ፣ ኣብ ሓዘን ይኹን ኣብ ሓጎስ ንብዓት ናይ ወዲ ሰብ ተፈጥሮኣዊ ውሽጣዊ ስምዒትዩ።

ኣብቲ ሰፊሕ ናይ ምርምር ስራሕ / ፍሬይ፣ ብዛዕባ ንብዓት ንዘሎ ኣፍልጦ ዘዕቢ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣሰለሲሉ። ኣብቲ ዝተኣከበ ንብዓት ብዝተገብረ ፍሉይ ምርምር፣ ሰብ ዝበኽየሉ ምኽንያት ንምፍላጥ ተኻኢሉ። ንብዓት ውሽጣዊ ስምዒት ይኹንምበር፣ መንብዒ ምኽንያት ንምፍላጥ ሰፊሕ መጽናዕቲ ተኻይዱ። / ፍሬይ ኣብ መጽናዕቱ ነቲ ንብዓት ሓርገጽ ዝብሃል ኣበሃህላ ወን ከይገለጸ ኣይሓለፈን።

ሓርገጽ ነቲ ዝቐተሎ፣ ክብለዖ እንከሎ ይነብዕ። ኣጠማምታ ሰባት ክርኤ እንከሎ፣ ካብ ክሳድ ንላዕሊ ንዝሓዘን ሰብ ንብዓት ሓርገጽ ይብሃል። ይኹንምበር ሓርገጽ ዝነብዖ ንብዓት ካብ ውሽጡ ደኣ ምበር ካብ ክሳዱ ኣይኮነን። ካብ ውሽጢ ዝነብዕ ክንብል እንከሎና ግን፣ ነቲ ዝቐተሎ ብልቢ ሓዚንሉ ማለት ኣይኮነን። ከም ኣበሃህላ፣ ካብ ጥንቲ ዝጸንሐ ኣተሓሳስባ፣ ንብዓት ናይ ሓርገጽ ነቲ ዝቐተሎ ስለዝሓዘነሉ ዝብል እምነት ነይሩን ዘሎን።

ሓርገጽ ንምንታይ ቀቲሉ ዝሓዝን? (ዝነብዕ) እንተዝድንግጽ ስለምንታይ ከይቀተለ ዘይገድፎ? ዝብል ሕቶ ክልዓል ባህርያዊዩ። ብመሰረት ምርምር ፍሬይን ካልኦት ሊቓውንትን፣ ሓርገጽ ከም ጥፍጣፍ ዘኣመሰሉ ፈሰስቲን ንብዓትን ዘመንጭወሎም ህዋሳት ዝተጸጋግዑ ብምዃኖም፣ ነቲ ዝቐተሎ ክብልዖ እንከሎ፣ እቶም ህዋሳት ፈሰስቲ ንብዓቱ ከም ዝፈሱ ይኾኑ ይነብዕ ይብሉ።

ንብዓት ወዲ ሰብ ግን ከም ንብዓት ሓርገጽ ብናይ ህዋሳት ምጽግጋዕ ዝፍጠር ኣይኮነን። ኣብ ሓጎስ ይኹን ሓዘን ዝኽሰት ንብዓት፣ ብዓቢኡ ካብ ውሽጣዊ ስምዒት ዝተላዕለዩ። እገለ ንብዓት ንንብዓት ኮይኑ፣ ከም ውሕጅ ንብዓት ኣዛርዩ ክብሃል ንሰምዕ ኢና። ዘሎን ዝነበረን ከኣ እዩ። እዚ ነገር ግና ከምኡ ኢልና ጥራይ ብዋዛ ዝሕለፍ ኣይኮነን። እንታይ ኾይኑ? ኢልካ ምኽንያት መንብዒኡ እንታይ ምዃኑ ይሕተት። ሓዘን እንተኣጋጢምዎ ምስኡ ትሓዝን፣ ሓደጋ ገጢምዎ እንተኾይኑ ከኣ ምፍትሒ ተናድየሉ። ናይ ሓጎስ ንብዓት እንተኾይኑ ግን ብጽቡቕ ትምኒት ወይ ኣበሃህላ ተደፋኒቑ ይብሃል።

ቀደም ዘመን ንብዓት ኣዝዩ ክቡር ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ ይነግሩና። ጀርመናውያን ብፍላይ ከኣ ወተሃደራት ጀርመን ዝነበሩ፣ ኣብ ዓውደ ኩናት ንዝወደቑ ብጾቶም ክቐብርዎም ከለው፣ እቲ ንስለኦም ዘፍስስዎ ንብዓት ኣኪቦም ምስ ዓስከሬኖም ጌሮም ሓምድ ኣዳም የልብስዎ ነይሮም።

ብኻልእ ወገንወን፣ ሮማዊ ንጉስ ኔሮ፣ ሮማ ማዕቢላ ጽብቕቲ ከተማ ምስ ኾነት፣ ብሓጎስ ዝነብዖ ንብዓት ኣብ ታኒካ መሊኡ ኣቐሚጥዎ ምንባሩ ይንገር። ከምኡ ወን ሰባት ተኣኪቦም ዝነብዕዎ ተዋህሊሉ ናብ ሰማይ እናዓረገ ማይ ኮይኑ ተመሊሱ ክመጻና ተባሂሉ ይእመን ነይሩ።

ኣብ ገለ ገለ እዋን፣ ንብዓት ናይ ሕልፈት ዕድልካ ምልክት ምዃኑ ይእመን ነይሩ። ንብዓት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ይብገስ። ኣብነት፣ ኣሌክሳንደር እቲ ዓቢ፣ ወተሃደራቱ ንሓደጋ ኣብ ዝቓልዕሉ ግዜ ወይ ወን ናይ ስዕረት ኩነት ክኽሰት እንከሎ፣ ሕርቓኑ ብንብዓት ይግለጽ ከም ዝነበረ ይንገር። ኣሌክሳንደር እቲ በኻዩ እናተባህለ ክሳብ ሎሚ ይግለጽ።

ብምንብዖም ብሕፍረት ርእሶም ዘድነኑ ውሑዳት ኣይኮኑን። ካብዚኣቶም፣ ሆሜር፣ ኦዲሲዩስ፣ ኣልቺል፣ ቢስማርን ውኒስተን ቸርችልን ይርከብዎም። ከምኡወን ናይ ጀርመን ፈደራላዊ ሶሻል ዲሞክራቲክ ፓርቲ መራሒ ቢሊ ብራንድት መሪሕነቱ ክገድፍ እንከሎ፣ ናይቲ ሰልፊ ዋና ጸሓፊ ዝነበረ ኤጎን ዝርንዛሕ ከም ዝነብዐ ይዝንቶ።

ፍርቂ ሚልዮን ሰራዊት ኣሜርካ ናብ ናይ ህልቂት ማዕበል - ናብ ቬትናም ኣብ ዝወፈረሉ፣ ናይቲ ግዜ መራሒ ዝነበረ ጆንሰን ንሃገረ ህንዲ ኣብ ዝበጽሓሉ ኣዋን፣ እቲ ዝቐራረበሉ ዝነበሩ ኩናት ረሲዑ፣ ኣብ መቓብር ናይቲ ፈታዊ ሰላም ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሓርበኛ ማህተማ ጋንዲ ብምብጻሕ ዕታር ዕምባባ ብምንባር ንብዓት ኣፍሲሱ።

ብኻልእ ወገን፣ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ፣ ጀራርድ ፎርድን ጂሚ ካርተርን ብሓንሳብ ከልቕሱ (ክነብዑ) ዝተራእይሉ ኣጋጣሚ ወን ነይሩ። መበገሲ ንብዓቶም ግን፣ ፎርድ ስዕረት ዝፈጠሮ ሕርቓን ክኸውን እንከሎ፣ ናይ ካርተር ከኣ ዓወት ብምጉንጻፍ ነበረ።

ዋላ ኣነ ዝበለ ምኩሕ ልክዕ ከምቲ መጻወቲኡ ዘግደፍካዮ ህጻን ሓይሉ (ዓቕሙ) ብብኽያት (ንብዓት ብምፍሳስ) ዝገልጾ ወሽጣዊ ስምዒቱ ዝተተንከፈ እኹል ሰብወን ንብዓቱ ክቆጻጸሮ ከም ዘይኽእል ንግንዘብ። እትምንታይ ስምዒት ንብዓት ከልካሊ የብሉን።

/ ፍሬይ ምስ ተሓጋጋዚቱ ዝነበረት / ማርጋሬት ክሬይ፣ ደቀንስትዮን ደቀ ተባዕትዮን ዝተሳተፈዎ መጽናዕቶም ብጽኑዕ ዝሓመመ ሰብ ከም ዘይበኪ፣ በንጻሩ እቶም ግዚያውን ፍኹስ ዝበለ ሕማም ዘጥቕዖም ዝያዳ ለይትን መዓልትን ብእህህታ ከም ዘልቕሱ ኣረጋጊጾም። በዚ ምኽንያት እቶም ብጽኑዕ ዝሓመሙ ምድራቕ ቱቦታት ንብዓት ከጋጥሞም ከም ዝኽእልንዘይነብዕ ሕሙም ካብቲ ዝነብዕ ሕሙም ኣቐዲሙ ከም ዝመውትን ጸቒጦም ይገልጹ።

ብኽያት ዘሕፍር ወይ ሚዛንካ ዘፍኩስ መሲሉ እንተተራእየ በንጻሩ ዘይምንባዕ ውሽጢ ውሽጢ እናሕረረ ንዘይተደልየ ሕማም ብምቕላዕ ኣዕጽምትኻ ሴሩ ዘይወጽእ ሕዱር ሕማም ክፍጠር ይኽእል። ስለዚ ሕርቓን ንብዓት ኾይኑ ክፈስስ ከም ዝሓይሽ ይመኽሩ።


Write a comment

Comments: 1
  • #1

    tesfit yohannes (Tuesday, 14 May 2013 11:30)

    azyu mesati kwnnet ztewekele blux xhufn blux axehahfan