ብዛዕባ ቋንቋና

By Zelalem Mihreteab December 17, 2011


ንሕና ኣኤርትራውያን ክፋል ህዝቢ ዓለም
ቋንቋና ምስ ፊደሉ በዓል ድሙቕ ቀለም
ካብ ጥንቲ ዝጸንሔ ብ ብኦሪት ብቐደም
ብ ኡኡ ንገልጽ ሓጎስ ይኹን ሕሰም
ብኡኡ ንሕጐስ ንጉሂ ንግረም

ምግለጺ ስምዒትና ሕውነት ከብረት
ቋንቋና መሳርሒ ንስኒት ንሕብረት
ምስክር መዕበያ ጽቡቕ ስነ ስርዓት
ነብሲ መተኣማመኒ ፍልጠት ብቕዓት
ልሳን ባህልና መንነት ኩርዓት

ብምግዛእቲ ዝማጸ ሓደስቲ ተርእዮ
ቋንቋና ክንርስዖ ኣርሒቕና ክንድርብዮ
ብዚ እከይ ግብሪ መንነትና ክንኣልዮ
ሐብርና ጸለምቲ ቋንቋና ስግር ንዮ
ተደምሲስና ክንተርፍ ብዘይ መለልዮ

ዕላማታት ምግዛእቲ ምልእኽቱ ኣብጺሑ
ቋንቋና ተዳቒሉ ፈጺሙ ረሲሑ
ሰዋሱው ኣጥፊኡ ብጭራስ ማሕሚሑ
ንኸትዛረብሉ ጸጊሙ ኮርኲሑ
ባዕዳዊ ገዛኢ መጸ ተባሊሑ
ቋንቋና ክድምስስ ፍጹም ተመኪሑ
ክጉሕፎ ናብ ባሕሪ ሱሩ ጉንዱ ሚሑ
ቋንቋ ባዕዲ ኮፍ በለ ኣጋፊሑ
ብ ኣንጻሩ ቋንቋናጠፊኡ ብሰፊሑ
ይረኣየና ሕጂ ጉድኣቱ ጎሊሑ

ቋንቋ ጓኖት ኣኽቢርና ቋንቋና ነሕስር
ማዕተብና በቲኽና ማዕተብ ጓኖት ንኣስር
ጓኖት ክኸስቡልና ንሕና ክንከስር
ባዕላትና ብ ጸርፊ ቋንቋና ንቐብር

ልስላሳ ኣማርኛ ዘረባ መፋቐሪ
ሓርፋፍ ትግርኛ ምቋዮቒ መታረሪ
ዕዕ.. ሕሕ.. ዝለዎ ጎሮሮ ሓርሓሪ
ብኸምዚ ብሂላታት ቋንቋና ሓራሪ
ኣምሓርኛ ለስሊሱስ እንታይ ገባሪ
ካብ ትግርኛ ብዝያዳ ታይ የፍሪ
ምቋረቢ ገዲፍካስ መቋረሪ….!
ቋንቋና ግዳ ነጽንዕ ምሳና ነባሪ
መርጼን ባህልና ተራኺ ነጋሪ
ምፍለጥ መንነትና ከቢሩ መኽበሪ
ምዕራባዊ ቋንቋታት ስልጣኔ መምሃሪ
ቋንቋና ገዲፍና ንዑዑ ከነጽሪ
ናትና ከይፈለጥና ኣይሕግዝን ዩምበሪ
ካን ናይ ኣቦና ገርናዮ ቡኡኡ ከነውሪ
ምልስና ኣኺሉዎ ኣይ ኤም ሶሪ…!
ሓሲብና ንግደፎ ብዘይ ተግሳጽ ምኽሪ

ዘራጊቶ እንተመጸ ንፋስ ህቦቡላ
ንዝነቐጸት ገረብ እንታይ ይገድፈላ
ተቦንቊራ ትቡቈጽ ሱር ስለ ዘይብላ
ከም ኡ እወን ቋንቋና ምእንቲ ከይነቅጽ
ኣብ ስደት መግዛእቲ ትቦንቊሩ ከይቡቈጽ

ሰራዉሩ ክተርር ኣቝጽልቱ ክጭብጭብ
ማዕሪጉ ክነብር ክውቀብ ክዕንብብ

ስለዚ ኣሕዋት ኤርትራውያን ኣብ ስደት ዝሎና
ሓላፍነትና ንፍለጥ ንዓቅብ ቋንቋና
ክሳዕ ክንደይ ተጎዲኦም ህጻናት ደቅና
ብ ቋንቋ ጽማማት ኣብ ኢድና ሓቚፍና
ጽባሕ ተሓተቲ ንሕና ኢና ንሕና
ከምቲ ኣቦታትና ዘውረሱ ንዓና
ንሕና እውን ነውርስ ኣብነት ተኸቲልና

ኣብ ኤሮጳ ዘለዉ ህጻናት ንመረዳእታ
ኣብ ዓመት ሓደ ሳዕ ኣብ ቦሎኛ ፈስታ
ምስ ስድራኣቶም ኩሉ በዓል ከብዕሉታ
ካብ በበይኑ ሃገር ካብ በበይኑ ቦታ
ይእከቡ ህጻናት ምስ ብዙሕ ሃረርታ
ኣውሎ ደርፊ ሽምብቆ እምብልታ
ፍትሊ ሓሸውየ ከበሮ ቲምቲምታ
ጽውጽዋይ ምስላ ወግዒ ቀደም ያታ
ንዝሰምዖ ዘሕድር ፍጹም ሓጎስ ደስታ
ደቅና ግን ኣይሰምዑዎን ፍረ ነገሩታ
ካበይ ዝመጸ መልሓስ በየናይ ምልክታ
ቋንቆኦም ዝምህር የብሎምን መሰነይታ
ሕመቕ ናትና እዩ ብዘይ መመኽነይታ

ቆልዑ ተኣኪቦም ኣብ መጻወቲ መኣዲ
ካብ ሽወደን ጀርመን ኣመሪካ ሆላንዲ
ብስደት ፋሕ ኢሎም ደቂ ሓንቲ ዓዲ
በብዓይነቱ ዘረባ በብዓይነቱ ልምዲ
ብኸመይ ይረዳድኡ በየናይ መንገዲ
ኣብ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ተካእቲ ወለዲ
ስለዚ ንተኣረም ቅድም ቶም ዓበይቲ
ደቅና ቋንቆኦም ከፈልጡ ምእንቲ
ሙዃን ኣይንዘንግዕ ቋንቋና ዓቀብቲ
እታ እንውርሶም ነገር ዘላ ሓንቲ
ቋንቋ እንዳባ እያ ዝዓበየት ሃብቲ
ብዙሕ እንተፈለጡ እተለዎም ትምህርቲ
ቋንቋ ተዘይብሎም መንነቶም ኣማቲ
ንቕድሚት ኣይብሉን እኳ ሓንቲ ስጉምቲ
ደቅና ከይኮኑ ብባዕዳውያን ተሳሓብቲ
ኣብ ነንሕድሕዶም ከይገብሩ ኣስተርጎምቲ
ጸላኢና ኣብዚ ይብጻሕ ንድሕሪት ጎታቲ
ናትና ሓላፍነት ቀጻሊ መልእኽቲ
ብናይ ጽባሕ ኤርትራ ክፍጠሩ ደረስቲ
ስነጽሑፍ ክምዕብል ክጸሓፍ መጻሕፍቲ
ህዝቢ ክፈልጥ ክምዕብል ምእንቲ
ፍልጠት ክኣቱ ብኽፉት ልዳቲ
ድንቍርና ክወጽእ ብኽፉት መስኮቲ
ሃገርና ኤርትራ ክትከውን ምዕብልቲ

ናይ ሕጂ ወለዶ ኣዕሚቝኩም ሕሰቡ
ከይጠፍእ ሓደራ ቋንቋና ዝርካቡ
ዝጠፍኤ ቃላት ኣሎ ደሊኹም ርኸቡ
ንጽባሕ ክጸንሕ ተጻሒፉ ተመዝጊቡ

ዘልኣለም

ትምህርትን ኤርትራን

By Zelalem Mihreteab December 21, 2011

መልእኽቲ ንመንእሰያት

ትምህርትን ኤርትራን
ትምህርቲ ዝነበረ ኣብ ግዜ መግዛእቲ
ብድሑር ጥበብ መግዛእታዊ ስልቲ
ኤርትራዊ ከይነቅሕ ከይቃወም ምእንቲ
ይማሃር ንአበረ ቁንጣሮ በብሓንቲ
ሰጥ ኢሉ ክቕበል ናይ ዱቸ መግዛእቲ
መዝሙር ከም ዝዝምር ናይ ኢጥልያ ዕብየቲ
ዛንታ ናይ ጥልያን ከም ዝመሃር ጸጽብቕቲ
ምእንቲ ክኸውን ተሓላቒ ሞጓቲ
ቁጽሪ እውን ይመሃር ኣርባዕተ መሰረት
ግብሪ ንኽእክብ ናይ ግራተ መሬት
ሃጅን ከምዝመሃር ጽሬት እውን ንእሽቶ
ወተሃደር ጣልያን ክኸውን ቡሊቶ
መንነቱ ዘጥፈኤ ኢንዲጂኖ ፐርፈቶ
ጅኦግራፍ እውን ይመሃር ናይ ኢጣልያ ካርታ
ናይ ጎይቶቱ ዓዲክህልዎ ሓበረታ
ክፈልጣ ጎላጉላ ኣፍላጋታ ኣኽራናታ
ዓዱ ከይፈለጠ ከበሳኣ መታሕታ
ከምዚ እዩ ነይሩ ናይ ጥልያን መግዛእቲ
ሓፋሽ ተደቕዲቑ ኣብ ጽልማት በዓቲ
ተካል ክፉእ ዘመን ኩሉ ግዜ ለይቲ
መግዛእታዊ ትምህርቲ መሳርያ መናፍሕቲ

ናይ ብሓቂ ትምህርቲ ' ' ዝተባህለላ
ብዘይ ጠረጰዛ ኣብ ምድሪ ቤት ሂላ
ኩርሽ ከብሒ ሰሌዳ ዘይብላ
ውሑዳት ተማሃሮ ናእሽቱ ከለላ
ጋድም ትኹል ሕንጻጽ ዝተላመዱላ
መባእታ ናይ ፍልጠት ዝተመስረተላ
ጸላም ከተብርህ ድንቍርና ዝመከተት
ብብዙሓት ጸገማት ከቶ ከይተዓግተት
በዚ ዝተጠቕሰ ዕዮኣ ጀመረት
ኤርትራዊት ቤት ትምህርቲ ቅድሚ ሱሳ ዓመት
ተማሃሮ እንተረኺብካ ንፍልጠት ሰተይቲ
ገበላታት እንተለዉንተማሃሮ መጽለልቲ
ምምሃር ደኣ ጀምር ብዘይ ላዕሊ ታሕቲ
ካልኦት ነገራት ቀስ ኢሎም ስዓብቲ
ዝብል ጭርሖ ነበረ ኣብቲ እዋን እቲ
ኣቦታትና ብግዜኦም ኣብዝተማህርሉ
ኣብቲ ክርፋሕ ዘመን ምቾት ትጠፋሉ
ብላምባ  ሽምዓ ኤለትሪክ ዘይብሉ
ዓራት ሸይ ሸይ ፍርናሽ ሳሎን እውን ኩሉ
መኪና ኣውቶቡስ ባቡር እውን ዘይብሉ
ብእሾኽን እምንን ኣእጋሮም ቆሲሉ
ትምህርቲ ደልዮም ብዙሕ እዮም ዝኾብለሉ
ከምዚ ሎሚ ከብዲ ምልእልእ ከይበለ
ከርው ዝበለ ጎጎ ካብ እምኒ ዘይፍለ
ቆርጢሞም ይማሃሩ ሓርከውከው ዝበለ
ዕላማ ዘለዎ ሰብ የብሉን ዓጋቲ
ምስቲ ኩሉ ሽግር ኮይኖም ሊቃውንቲ

መንእሰይ ኤርትራ  እንታይ እዩ ጸገምካ
ምናዳ ኣብ ኤውሮጳ ተሰዲድካ ዘሎኻ
ዕርቃን ድዩ ትሜት ዘሎ እቲ ሽግርካ
ንኸይትማሃር እንታይ ይዓጠካ
ሃገርካ ኤርትራ ትጽበ ኣላ ተራኻ
ማሕረስ ተማሂርካ ከተልምዕ በረኻ
ሓረስቶት ክትሕግዝ ሰብ ጸሊም ዋላኻ
ምህርቲ ክብርክት ኣብ መሬት ዓድኻ
ብፍልጠት ክሕረስ ጸባርያ ሓመድ ዱኻ
ውቅብቲ ኤርትራ ጎላጉላ ኣኽራናታ 
ኢንጂነር ይድልያሎ ዝሕንጽጻ ዝእምታ 
ጽርግያ ዘውጻኣላ ኣብ ከበሳታ መታሕታ
ተማራማሪ ማዕድን ዝዅዕተላ ሃብታ
ህዝብና ክዓስሎ ሓጎስ መመላእታ
ሓካይም እሞ ከኣ እቶም ቀንዲ ትጽቢታ
ክጠፍእ ክድምሰስ ኩሉ ሕማማታ
ጥዕና ክረኽቡ ኩሎም ቢሔራታ
መሰረት ሕብረተ ሰብ ጥዕና እዩ መባእታ
እታ እትምዕብል ናይ ጽባሕ ኤርትራ
ፕሮግራመር የድልያ  ኮምፒተራ
ከሚስት የድልያ ዘቃምም ብሓበራ
ተክኒሻን ይድልያ ዘዐርየላ ስባራ
መራሕ የድልያ ዝመርሓላ ባቡራ
ኮስመቲክ ቁንጅና ምምሻጥ ጽጕሪ
እዚ እውን የድልዮ እዩ ብዙሕ ፍልጠት ጻዕሪ
እዚ ግን ብትምህርቲ እዩ ዝመጽእ ሓደራ
ግዜ እንከሎካ ፍልጠትካ ኣዳብራ
ጽባሕ ከይትሕተት ነብስኻ ከይተዕብራ
ተቐባሊት ሓንጎልካ ባዕልኻ ኣይተኽርራ
ሙዚቀይናታት ዘመርቲ ቀነይቲ
ኣብ ዓውዲ ትያትር ተዋስእቲ ተላሃይቲ
ደረስቲ ገጠምቲ መጻሕፍቲ ድብተርቲ
ሰኣልቲ ቀረጽቲ ሰለምቲ ኳሓልቲ 
ኢደ ጥበኛታት ኣላሞ ፈተልቲ
መስትያት ሕብረተሰብ ቀዳሞት ወከልቲ
ብጻዕሪ ናታቶምቶም ባህልና ሃብተምቲ
ኣብ ርእሲ እዚኣ ግን ክነግረኩም ሓንቲ
ብልጫ ዘለዎ ቀንዲ ተዓዋቲ
ናይ መንደቕ ህንጻ ከተማ መስራቲ
ትማሊ ዝፈረሰ ብደርጊ ፋሺስቲ
ጽባሕ ክዕረ  ህንጻ ትምህርቲ
ኣብ ሓርነት ኣዳራሽ ቀልጢፍና ክንኣቲ
ባህርያዊ ህድሞ መሰረት ጥንቲ ባህሊ
ተማሕይሹ ክህነጽ ክምዕብል ብዕሊ
ናጠባ ዘይገብር ማይ ተኻላኻሊ
ሞሳኹቲ ክግበረሉ እግሪ እግሩ ተኽሊ
ተማራመር ነዳቓይ እንዳቦኻ ክሊ
ተማሃር ኣይተማርጽ ዓዓቕምኻ ኣልዕል
ኩሉ እዩ ኣብ ኤርትራ ኣብ ግብሪ ዝውዕል
ምጥባሕ ከብቲ እውን ተማሃር  ኣጋ 
ኣነ ወዲ እገለስ ክኸውን ሓራድ ስጋ
ኣይብሃልን እዩ ነውሪ ኣርሞ ጌጋኻ
ክሳዕ መዓስ ደኣ ስጋ ገጎዚኻ
ሰኣን ክኢላታት መናእሰይ ከማኻ
ጠባሕቲ ስጋ እውን ጽባሕ ኣብ ኤርትራ
ትምህርቲ የድልዮም ኣብ ርእሲ መብረድ ካራ 
መኣዲ ክቕረብ ብብዝሒ ብተራ
ጻሕሊ ዝግንስ ንበይና ነዊሕ ተናቢራ
ማእዛታት ክውሰኻ ኣብ ርእሲ ምምቃራ
ኣሕምልቲ ፍረታት ምስ ሱዋ እንጌራ 
ትምህርቲ ይመርሕ ናብዚ ዓቢ ተራ
ኣብ ቤት ብልዒ መግብታት ከሸንቲ 
ዘመናዊ ብልዒ ኣብ ሆተል ቀረብቲ
ምስ ምሒር ዝሰልጠኑ መግቢ ኣቐበልቲ
ዓቢ ተራ ይሳወቱ ኣብ ቑጠባ ሃብቲ
ኣብ ኢንዱስትሪ ቱሪስቲ 
 ኤርትራ በጻሕቲ
ዝነዓቕ ስራሕ የልቦን ከምኡ ውን ትምርቲ
ንፍልጠት ንቀረብ ምዕባለ ከፋቲ
ኣብ ሜዳ ዝንበሩ ብጾት ተጋደልቲ
ሓደ ኢዶም ዕርፊ  ሓደ ጥይቲ
ኣብ ትምህርቲ ሰውራ ዝነበሩ ኣብ ትምርቲ
በቲ ሓደ መጽሓፍ በቲ ሓደ ሞኽዓቲ
ግብርን ሓሳብን ክወሃሃድ ምእንቲ
ብጣዕሚ ሃናጺ ንኣብነት ተኸተልቲ
ትን ኣድ ስራሕ እያ ብጣዕሚ ክብርቲ
ኣብ ስደት ዘሎኻ መን እሰይ ኤርትራ 
ኣብ ምህናጽ ሃገር ንዝሎካ ተራ
'
 ናይ ሎሚምኽሪ ንጽባሕ ዘክራ
ኤርትራ ክትከውን ምዕባል ዝቐየራ
ኣብ ዘመነ ኤለክትሮኒክ
ከይትተርፍ ዶንቊራ
ከይትሓምም ከይትጠሚ ከይትተርፍ ድሒራ
ክትነብር ንዘልኣልአም ሊዕላ ከቢራ
ትጽበየካ ኣላ ኣእዳዋ ገቲራ
እዛ ንእሽቶ ምኽሪ ኣብ ሓንጎልካ ደብትራ
ክሳብ ንራኸብ ኣብ ዳሕራይ ቆጸራ
ዓወት  ሓፋሽ ዕቤት  ኤርትራ
ተፈጸመ
ፍራንክፈርት 23. 04. 90
ዘልኣለም ምሕረትኣብ 

ስነ ጽሑፍ ንምምዕባል.


መንእሰይ ኤርትራዊ፡ መጻኢት ኤርትራ ፡ኣብ ምህናጽ ዘለዎ ተራብምግንዛብ፡ ኣብ ስደት፣ ትምህርቲ ንምቕሳምከካይዶ ዘሎዎ ጻዕሪ፡ካብ ዝብል ሓሳብ ዝቐረበ ስነ ጽሑፍ ግጥሚ ፍራንክፈርት 23/04/1990 ዝልኣለምምሕረትኣብ